Protestantse Kerk Lettweiler

Sinds het jaar 1303 is er in het in 1196 voor het eerst genoemde Lettweiler een kapel bekend, waar de abt van Disibodenberg drie keer per week de mis liet lezen. In het in de 16e eeuw aan de heilige Stefanus gewijde godshuis werd in 1535 de nieuwe lutherse leer ingevoerd. De kerkelijke soevereiniteit en de tienden werden vanaf 1560 overgenomen door de paltsgraven en hertogen van Palts-Zweibrücken als voormalige voogden van het opgeheven klooster Disibodenberg. De landheerschap lag daarentegen bij Nassau-Saarbrücken, dat de overgang naar het na 1588 in Palts-Zweibrücken heersende calvinisme aanvankelijk verhinderde. Daarom kon de gereformeerde confessie pas in 1603 worden ingevoerd, toen de hertog ook landheer werd. De vandaag de dag aan Odernheim verbonden gemeente (sinds 1818 verenigd) was in de loop van haar geschiedenis onderhevig aan een frequente wisseling van lidmaatschap van verschillende parochies. Ook Lettweiler bleef niet gespaard van de ontberingen van een simultaneum, zoals een klacht van de gereformeerden uit 1721 laat zien: "Lettweiler: Hier heeft de katholieke priester, na het door Kur-Mainz genomen jure Diocesano, zich onderworpen om een gereformeerd kind te begraven. Ondanks dat zij - de katholieken - slechts 1/20 van de bevolking uitmaken, hopen zij hier spoedig alle casualia - doop, huwelijk, begrafenis - te mogen verrichten." Deze verhouding had zich tot de bouw van de huidige kerk niet wezenlijk veranderd: in 1757 waren er in Lettweiler 144 gereformeerden, 65 lutheranen en slechts 13 katholieken. In 1761 werd begonnen met de nieuwbouw van de huidige kerk. De middeleeuwse kapel werd afgebroken. Op 30 oktober 1763 kon de nieuwe kerk worden ingewijd. De architect was de uit Meisenheim afkomstige Phillip Heinrich Hellermann (1728-1806), die meestal rechthoekige predikingskerken zonder koorruimte bouwde. Zo werd ook de Lettweiler kerk een kleine zaalkerk, die niet dwars maar langs wordt gebruikt. De aan de gevelzijde staande kerktoren is in de muur van het schip ingebouwd en slechts iets hoger dan dit. De onderste verdiepingen zijn massief, de klokkenverdieping is van vakwerk. Het zadeldak is met koper bedekt. In tegenstelling tot Hellermanns gebruikelijke voorkeur voor dakruiter kreeg de Lettweiler kerk een elegante torenspits in de vorm van een naar boven versmallende lantaarn. De gevel aan de straatzijde toont twee rondboogvensters, die in sterke kleuren met Christusfiguren zijn beschilderd, en in het midden een rechthoekige deur met geprofileerde zandstenen omlijsting. Bij de renovatie van de kerk in de jaren 1967/68 werden onder deze figuren de namen van de gesneuvelden van de Eerste Wereldoorlog vastgelegd. De opstelling van de banken is bijzonder. Aangezien het altaar en de kansel zich in het langschip van de kerk bevinden, zijn de banken in groepen eromheen geplaatst. Een Lutherafbeelding, die lange tijd in de vergetelheid was geraakt, vond bij de renovatie weer zijn plaats naast de kansel. Bij deze gelegenheid werd ook de nieuw aangeschafte kroonluchter opgehangen. De kansel, waarboven een baldakijn is aangebracht, en het direct ervoor staande altaar, dat gedeeltelijk met een kruishek is omgeven, vormen een eenheid. Deze opstelling is slechts in enkele kerken in onze regio te vinden. Tot het jaar 1860 was er in de kerk in Lettweiler geen orgel aanwezig. Na de bouw van een galerij in 1859 werd hierop door de orgelbouwer Gustav Schlimbach uit Speyer een eenmanualig orgel met in totaal tien klinkende registers geplaatst. In 1917 moesten 14 prospectpijpen voor oorlogdoeleinden worden ingeleverd. De waardevolle drieklank van het godshuis bestaat uit een klok die in 1871 in Kaiserslautern is gegoten en twee klokken die in 1957 in Frankenthal zijn gegoten, die elektrisch worden geluid. De protestantse kerk in Lettweiler staat sinds 1985 onder monumentenzorg. Dat dit terecht is, zou u zelf moeten overtuigen door een bezoek!